W pierwszej połowie 2027 roku, podczas sprawowania przez Litwę przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej, kultura i sztuka tego kraju będą prezentowane w 52 krajach na sześciu kontynentach. W programie znalazły się koncerty, wystawy, pokazy filmowe, przedstawienia teatralne i literackie, a także wspólne projekty z zagranicznymi twórcami.

„Europa żyje nie tylko w traktatach czy instytucjach. Żyje dzięki chęci ludzi do wzajemnego poznawania się, dzielenia się doświadczeniami i wspólnego kształtowania przyszłości. Kultura stwarza wyjątkową okazję do dialogu, z którego rodzą się zaufanie i trwałe partnerstwa. Jestem wdzięczny i dumny, że będziemy przewodniczyć Radzie Unii Europejskiej wspólnie z profesjonalistami z dziedziny kultury, że razem będziemy dążyć do tego, by świat poznał Litwę nie tylko poprzez decyzje polityczne, ale także poprzez twórczość” — mówi minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys.

Chociaż przy opracowywaniu programu kulturalnego oparto się na wieloletniej pracy litewskich instytucji kulturalnych, organizacji i artystów za granicą oraz na już nawiązanych partnerstwach, przed litewskimi artystami otwierają się również możliwości dotarcia do nowych odbiorców.

„Konsekwentnie kierujemy się zasadą, że każdy projekt powinien być okazją do nawiązywania profesjonalnych partnerstw i budowania relacji, które będą trwać znacznie dłużej niż sam program. Szerokie zaprezentowanie światu zarówno uznanych artystów, jak i wschodzących młodych twórców nie tylko wzmocni widoczność Litwy jako nowoczesnego państwa, ale także pozwoli nam na ponowne przemyślenie naszego historycznego doświadczenia z współczesnej perspektywy” — mówi dyrektorka Instytutu Kultury Litwy Julija Reklaitė.

Od muzyki symfonicznej po kino i architekturę

Program obejmie ponad dziesięć dziedzin kultury i sztuki. Większość wydarzeń poświęcona jest muzyce — od koncertów symfonicznych i kameralnych, po jazz i muzykę współczesną. Sporo uwagi poświęcono sztukom wizualnym — wystawom sztuki współczesnej i fotografii. Uzupełnią je kino, taniec, teatr, literatura, architektura i dziedzictwo kulinarne.

Wydarzenia skierowane są do różnorodnych odbiorców — od nastolatków po decydentów w dziedzinie polityki kulturalnej, dyplomatów, uczestników uroczystości miejskich oraz miłośników sztuki odwiedzających sale koncertowe, muzea i festiwale na całym świecie.

Szczegółowy międzynarodowy i krajowy program kulturalny zostanie ogłoszony w grudniu, ale już teraz można zapoznać się z jego głównymi punktami.

Główne punkty programu w Belgii

W Belgii, gdzie skupiają się instytucje UE, odbędzie się ponad 70 wydarzeń kulturalnych poświęconych Litwie, a program rozpocznie się koncertami inauguracyjnymi przewodnictwa w dniach 22–23 stycznia. W brukselskim centrum sztuki „Bozar” oraz w antwerpskim „De Singel” wystąpią soliści operowi Asmik Grigorian i Edgaras Montvidas, a także Narodowa Orkiestra Symfoniczna Litwy pod batutą Giedrė Šlekytė.

W centrum sztuki „Bozar” zostanie otwarta retrospektywa prac Aleksandry Kašuby, przygotowana we współpracy z Narodowym Muzeum Sztuki Litwy (LNDM), a także zaprezentowany zostanie program filmowy z Litwy we współpracy z Centrum Filmowym Litwy (LKC). W FeliX Art & Eco Museum planowana jest wystawa Kazimiery Zimblytė „Hidden Abstractionism”. Do Kanal–Centre Pompidou trafi program Eglė Budvytytė z Biennale Sztuki w Wenecji.

Jeden z najwybitniejszych twórców litewskiej sztuki współczesnej, Augustas Serapinas, wraz z zespołem kuratorów Pałacu Sapiehów (Centrum Sztuki Współczesnej) przygotowuje instalację w budynku „Justus Lipsius” — głównej siedzibie Rady UE, gdzie na bieżąco przebywają delegacje wszystkich państw członkowskich Wspólnoty i pracują dziennikarze.

Wyjątkowy program w Niemczech

Wraz z objęciem przez Litwę przewodnictwa w Radzie UE rozpoczną się również Litewskie Lata w Niemczech. Trwający aż dwa lata program kulturalny, podobnie jak w Brukseli, zostanie zainaugurowany 28 stycznia koncertem Asmik Grigorian, Edgarasa Montvidasa oraz Narodowej Orkiestry Symfonicznej Litwy w Filharmonii nad Łabą w Hamburgu.

Współczesna muzyka litewska zostanie zaprezentowana niemieckiej publiczności podczas jubileuszowej — 25. edycji berlińskiego festiwalu muzyki współczesnej „MärzMusik”, a artyści jazzowi — na targach „jazzahead!” w Bremie, a czasopismo „Sprache im technischen Zeitalter” będzie poświęcone wyłącznie literaturze litewskiej i twórczości litewskich autorów.

Kwestie bezpieczeństwa zostaną poruszone za pomocą środków artystycznych w ramach programu „Security, Defense and Border” („Bezpieczeństwo, obrona i granice”), który będzie realizowany w Düsseldorfie przez całe pół roku. We współpracy ze szkołą tańca „tanzhaus nrw” zaprezentowane zostaną spektakle taneczne Agnietė Lisičkinaitė i Igora Shugaleeva, Vilmy Pitrinaitė, Agniji Šeiko, Lizy Baliasnej oraz grupy „Low Air”, a także odbędą się spotkania i dyskusje z twórcami.

W innych krajach — partnerstwa twórcze

W krajach, w których działają litewscy attaché kulturalni i przedstawicielstwa dyplomatyczne — w Japonii, Wielkiej Brytanii, Polsce, Włoszech, Francji, Stanach Zjednoczonych, krajach skandynawskich oraz na Ukrainie — odbędą się wymiany kulturalne. Program uzupełnią inicjatywy współpracy kulturalnej na Łotwie, w Estonii, Mołdawii i Korei Południowej.

Na Ukrainie zaplanowano wspólny projekt „Antologia” z udziałem zespołu „Happyendless” oraz kijowskiego zespołu muzyki klasycznej im. B. Liatoszynskiego. W Mołdawii litewscy soliści Glebas Pyšniakas, Dalia Dėdinskaitė i Lukas Geniušas zorganizują wspólny koncert z lokalną orkiestrą symfoniczną. W Łotwie wspólny program zaprezentuje pianistka Onutė Gražinytė wraz z Łotewską Narodową Orkiestrą Symfoniczną pod dyrekcją maestro Gintarasa Rinkevičiusa.

W Japonii, w Muzeum Sztuki Teien w Tokio, w styczniu zostanie otwarta wystawa litewskiej sztuki ludowej „Czas na miłość i modlitwy”. Zostaną na niej zaprezentowane dzieła pochodzące ze zbiorów Muzeum Narodowego Litwy, Litewskiego Narodowego Muzeum Sztuki oraz Narodowego Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa.

Zasięg geograficzny programu znacznie poszerzą również prezentacje kulturalne organizowane przez wszystkie przedstawicielstwa dyplomatyczne Litwy, wśród których znajdą się: prezentacja antologii kina litewskiego przygotowana przez instytucję „Meno avilys” w Pradze (Czechy), rzeźba-instalacja Agnė Kišonaitė w Kapsztadzie (RPA), koncerty litewskich chórów w São Paulo i Rio de Janeiro (Brazylia) oraz występ akordeonisty Martynasa Levickisa w Astanie (Kazachstan) z akompaniamentem orkiestry Narodowego Teatru Dramatycznego.

Szkolenia z zakresu odporności na dezinformację dla specjalistów ds. kultury

Oprócz programu artystycznego, Instytut Kultury Litwy wraz z partnerami organizuje szkolenia dla pracowników sektora kultury w różnych krajach. Podczas szkoleń analizowane będzie, w jaki sposób wrogie państwa wykorzystują kulturę do rozpowszechniania dezinformacji oraz w jaki sposób sam sektor kultury staje się jej celem. Uczestnicy nauczą się rozpoznawać takie oddziaływanie i odpowiednio na nie reagować. W szkoleniach wezmą udział lokalni attaché ds. kultury oraz partnerzy.

Program, obejmujący ponad sto miast na całym świecie, był przez ostatnie dwa lata opracowywany wspólnie przez Instytut Kultury Litwy i sieć litewskich attaché ds. kultury, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz litewskie placówki dyplomatyczne, a zatwierdziła go międzyinstytucjonalna grupa robocza rządu. Na międzynarodowy program kulturalny przeznaczono 2,1 mln euro z budżetu prezydencji oraz 300 tys. euro z budżetu Ministerstwa Kultury.

Więcej informacji na temat prezydencji Litwy w Radzie UE — www.lt27.eu.